Bahasa Jawa Gresik

Basis Pengetahuan Terbuka Wikipedia Indonesia
Bahasa Jawa Gresik
ꦧꦱꦗꦮꦓꦽꦱꦶꦏ꧀
Båså Jåwå Gresik
Dituturkan diIndonesia
WilayahGresik, Lamongan
EtnisJawa
Penutur
    • Jawa Gresik
Posisi bahasa Jawa Gresik dalam dialek-dialek bahasa Jawa Sunting klasifikasi ini

Catatan:

Simbol "" menandai bahwa bahasa tersebut telah atau diperkirakan telah punah
Aksara Jawa
Abjad Pegon
Alfabet Latin
Status resmi
Diatur olehBalai Bahasa Provinsi Jawa Timur
Kode bahasa
ISO 639-3
 Portal Bahasa
L • B • PW   
Sunting kotak info  Lihat butir Wikidata  Info templat

Bahasa Jawa Gresik (Båså Jåwå Gresik; Aksara Jawa: ꦧꦱꦗꦮꦓꦽꦱꦶꦏ꧀), disebut juga sebagai Boso Nggresikan adalah sebuah dialek bahasa Jawa modern dalam rumpun dialek Arekan atau terkadang dianggap cabang tersendiri di luar Jawa Arekan yang dituturkan di wilayah utara Kabupaten Gresik[1] serta bagian timur laut Kabupaten Lamongan. Bahasa Jawa Gresik diduga merupakan perpaduan antara bahasa Jawa Arekan (khususnya dialek Surabaya), dengan bahasa Jawa era Kesunanan Giri[butuh rujukan], selain itu juga sedikit dipengaruhi Dialek Blora seperti kata Gawok, Junguk, Boled. Ciri khas dialek Gresik menggunakan kata réang/esùn. Bahasa Jawa Gresik merupakan turunan dari Bahasa Jawa Pertengahan dan memiliki banyak kemiripan bahasa Jawa wetanan lainnya, yang membedakannya adalah dialek Gresik masih banyak menyimpan kosakata kuno dari Bahasa Jawa ragam Jawa Timuran yang sudah tidak ditemukan di Bahasa Jawa dialek lainya sehingga dialek ini kerapkali susah dipahami oleh masyarakat Jawa umumnya.[butuh rujukan]

Dialek Gresik Bahasa Jawa standar Bahasa Indonesia
réang aku, kulå, ingsun saya (laki-laki)
esùn aku, kulå, ingsun saya (umumnya perempuan di gresik utara, tetapi dibeberapa kecamatan yang agak keselatan bisa untuk laki-laki)
sirå, rikå, koen, kenå, pênå kowé, sampéyan, panjenengan kamu
awak dhewòr, awak dhewek awak dhewe kita
gutèk, gupek, sang, sun, sanggon duwéké..., duwéné..., duwému, duwéku punyaku, punyamu (menyatakan kepemilikan)
gèk buru lagi tas baru saja
sang kåncå, sun kåncå kancaku temanku
nyang sang omah / rang omah, nang omah esun nyang omahku ke rumahku
dak ora tidak
esun dak denger aku ora ngerti saya tidak mengerti
tayo genah benar/tepat
sirå iku dak tayo kowe kuwi ora genah kamu itu tidak benar
dhêmên sênêng, dhêmên senang
manèng manèh lagi
mangan mangan, madhang makan
rikå wis mangan ta ? kowe wis mangan tå? kamu sudah makan kah?
parêk, carêk cedhak, cerak dekat
marêk nyêdhak mendekat
kêtimang sabuk ikat pinggang
giniyå, nanglapo ngåpå, nangåpå, kenang-åpå, kenå åpå, sabab åpå kenapa, mengapa
baé, aé waé, baé saja
mêné sésuk besok
antêb glègèkan, antob serdawa
ngorong ngêlak haus
poh pêlêm/poh buah mangga
gandêkman, kandêkman mulané, awit såkå iku makanya
bêngen mbiyèn dahulu
sodok rådå agak
sêru bantêr kencang
nggêrus nyetrikå menyetrika
dherok nongkrong nongkrong
ring, nyang, nang, nok ing di
ngêbak nyèkèr tidak mengenakan alas kaki
tuwas tiwas, luwung daripada
utak copot lepas
gladakan gêjlugan polisi tidur
canthing, séwur cidhuk, siwur gayung
aran jênêng, aran nama
icak-icak, apen-apen éthok-éthok, apèn-apèn, pawadan pura-pura
wadhak, madhak kêmproh jorok
nggito'i, gorohi ngapusi berbohong
wawuh kekancan berteman
lakaré, ancéné nyåtå, pancèn memang
dhingok deleng, delok lihat
dholok mandêg berhenti
kunjêr, ndinding udan-udanan hujan-hujanan
klompen, gapyak teklek sandal kayu
srêngen muring-muring marah-marah
atik nganggo memakai
bêdhiyang - sampah yang di bakar
bêgejekan guyonan bercanda
bek'e, bekne mbok menåwå barangkali
blakraan, dhladhapan klayaban keluyuran, berkeliaran
bêdengek - kurang ajar
mbêrung jail jahil/usil
bajak duduk pulang pergi
bångkå modar mati (kasar)
butulan gang cilik lorong kecil samping rumah
bribeni gêmrênggêng membuat berisik
calon dadar jagung bakwan jagung
cùngùr, irung irung hidung
ndangir macul menyangkul
dhampar, lincak lincak, kursi dåwå kursi panjang, kursi bambu
dhêngêr ngarti, ngerti mengerti
dharat, mlaku mlaku berjalan kaki
dhimar têmplik dhiyan, dhilah, dhemar lampu minyak
dombhos gedhobos omong kosong
gancolan, gocekan gandholan pegangan
gantrung kinjêng capung
gawok mêdhit, gumun pelit, heran
gêlibêt mumêt pusing
gêrangsang, gragas gragas rakus
gupitan samping (omah) sebelah rumah
hanak-hanak biyuh-biyuh astaga, ya ampun
jaguran tukaran bertengkar
jampiên gomên, lumpangên sariawan
jongok lungguh duduk
katene/atene arepe akan
katil kursi kursi
kancik kapok rasain
katuk'ên kadhêmên kedinginan
kêbur udhak,ublak aduk
kesùk mbesùk, sesùk besok
kêdalon kêbengen kemalaman
kêmilon kåcå cermin/kaca
klocot/kloncom, têlês têlês kêbês basah kuyup
korip durung adus belum mandi
kringi krungu dengar
kêtungkingên bêbêlên susah buang air besar
lamuk lêmud nyamuk
lêbo, sawah sawah sawah
lêkas gêni nyumêt gêni menyalakan api
lodrong waluh kênthi labu siam
lurung buri omah belakang rumah
mamulå mangkane, mulane maka dari itu
mlengak mengo menoleh
mênggilan - sangat seru
mêntålå têgêl tegå
masiyå senajan walaupun
mbarekan senajan ngono meski begitu
menuwå srikåyå srikaya
tambêng, nambêng dablêg nakal
ndlodok - kurang ajar
ndingkik ngincêng, ngintip mengintip
ongkêb sumuk, ungkeb gerah
pangking sênthong kamar
pangot peso (surakarta) pangot (sragen) pisau
pandhon pojok pojok
pênirat emper teras
sabêne winginane kemarin dulu
sapu kêrik sapu sådå sapu lidi (pembersih halaman)
sak mandi sepira gedhe seberapa besar
serbat garbis blewah
sorok kunci kunci
stiwel kasut, mojah kaus kaki
tandhakan pagêlaran pertunjukan
tlumpah sandhal, têklek sandal
boled tela ubi
tuwung mangkok, tuwung mangkok

Bahasa walikan

[sunting | sunting sumber]
Kata Arti Asal kata
whedle aku dhewe (sendiri) menjadi whed(l)e
kindo kamu ndiko (kamu)
keno kamu koen (kamu)
neak enak enak
kaeh banyak akeh (banyak)
loeh dapat oleh (dapat)
keat tahi taek (tahi)
letu tiga telu (tiga)
mongkrah rumah omah menjadi mo(ngkr)ah
nampris manis manis menjadi nam(pr)is
tempru keluar metu menjadi tem(pr)u
karsi pasangan, pacar, kekasih kasih menjadi ka(r)si
nengkrean begini ngenean (begini) menjadi neng(kr)ean
tengkri mengerti ngerti menjadi teng(k)ri
tomor mobil motor
kotis satu sitok (satu) menjadi kotis
dhengle besar gedhe menjadi dhe(n)g(l)e
simbo bisa biso menjadi si(m)bo
diak tidak ndak menjadi d(i)ak

Referensi

[sunting | sunting sumber]
  1. ^ Thoha, Muchammad. "Bahasa Gresikan itu Ada". www.nugresik.or.id. Diakses tanggal 7-1-2023.


Dinas Kependudukan dan Pencatatan Sipil
Pemerintah Kota
Samarinda
Kontak
© 2026 Pemerintah Kota SamarindaAll Rights Reserved
Dikembangkan olehEnter(Wind)